W tym wpisie na blogu przyjrzę się kwestiom związanym z systemem zwolnień sportowców ze służby wojskowej i omówię potencjalne usprawnienia, które mogą zagwarantować legalność i uczciwość systemu, a jednocześnie chronić wyniki i kariery sportowców.
Nie ma dnia bez kontrowersji wokół zwolnień ze służby wojskowej w społeczeństwie Korei Południowej. W przeciwieństwie do krajów, które przyjmują do sił zbrojnych wyłącznie ochotników, Korea Południowa utrzymuje system poboru ze względu na wyjątkowe okoliczności impasu między Koreą Północną a Południową. Szanse wyborcze jednego z kandydatów na prezydenta zostały poważnie zagrożone po ujawnieniu korupcji związanej ze zwolnieniem jego syna ze służby wojskowej, a znane są również celebryci i sportowcy, którzy dopuszczają się tego typu wykroczeń. W przeszłości piosenkarz, który stwarzał problemy związane ze służbą wojskową, wywołał poważne kontrowersje po powrocie do branży rozrywkowej. Podczas gdy niewielka mniejszość broniła piosenkarza, większość sprzeciwiała się mu, potępiając go lub krytykując. To wyraźnie pokazuje, że kwestia zwolnień ze służby wojskowej jest niezwykle drażliwym tematem w społeczeństwie Korei Południowej. Wśród tych kwestii, kontrowersje wokół specjalnego systemu zwolnień ze służby wojskowej dla sportowców trwają nieprzerwanie. Aktywna kariera sportowców jest nie tylko krótsza niż w przypadku innych zawodów, ale ponieważ ich umiejętności osiągają szczyt mniej więcej w wieku 20–25 lat, dwuletnia przerwa w służbie wojskowej w szczytowym okresie ich kariery może mieć druzgocący wpływ na karierę sportowca. Ze względu na te specyficzne cechy zawodowe, istnieje napięty spór między zwolennikami rozszerzenia specjalnych zwolnień ze służby wojskowej dla sportowców a przeciwnikami, którzy twierdzą, że takie rozszerzenie podważałoby ich sprawiedliwość w porównaniu z innymi zawodami. Czy system zwolnień ze służby wojskowej dla sportowców naprawdę nie ma miejsca na poprawę? Moim zdaniem „nie”. W tym artykule chcę zwrócić uwagę na problemy obecnego systemu i zaproponować rozwiązania.
Pierwszym problemem jest to, że opinia publiczna jest podzielona w kwestii wdrożenia systemu zwolnień ze służby wojskowej. Odnosząc się do obowiązującego wówczas systemu zwolnień ze służby wojskowej dla sportowców, jego zwolennicy argumentowali, że przyznawanie świadczeń z tytułu służby wojskowej sportowcom o wybitnych osiągnięciach, którzy podnieśli prestiż kraju poprzez sport i wzbudzili ogromną radość i dumę w społeczeństwie, było naturalne. Przeciwnicy natomiast twierdzili, że warunki zmieniły się od czasu, gdy państwo udzielało wsparcia politycznego, a ponieważ służba wojskowa jest podstawowym obowiązkiem obywatelskim, nie powinno być żadnych wyjątków – co doprowadziło do podziału opinii publicznej.
Zwolennicy argumentują, że wkład sportowców – wniesiony poprzez poświęcenie i trud w celu przyniesienia honoru narodowi – musi zostać doceniony. Twierdzą, że zapewnienie możliwości zdobycia światowej klasy umiejętności poprzez rywalizację międzynarodową wygenerowałoby ogromną wartość ekonomiczną i wzmocniłoby markę kraju poprzez sport, przynosząc tym samym korzyści interesowi narodowemu w takim samym stopniu, jak sama służba wojskowa. Zwracają również uwagę, że biorąc pod uwagę ograniczony czas kariery sportowców wynikający z natury sportu, wybitni sportowcy powinni mieć możliwość zademonstrowania swoich umiejętności. Z drugiej strony, przeciwnicy argumentują, że wyniki sportowe Korei Południowej poprawiły się w stopniu nieporównywalnym z przeszłością, co czyni ją wschodzącą potęgą sportową, a w kontekście rozkwitu sportu zawodowego, system zwolnień ze służby wojskowej dla sportowców nie powinien być wykorzystywany jako środek ułatwiający przedsięwzięcia zagraniczne. Argumentują również, że przyznawanie świadczeń z tytułu służby wojskowej sportowcom, którzy już otrzymują premie i emerytury za udział w zawodach, stanowi podwójne korzyści i budzi wątpliwości co do sprawiedliwości w porównaniu ze sportowcami uprawiającymi tradycyjne koreańskie sporty lub mniej popularne dyscypliny nieobjęte programem igrzysk olimpijskich ani Igrzysk Azjatyckich. Ponieważ kwestia służby wojskowej jest dla społeczeństwa Korei Południowej niezwykle drażliwa, nie jest to problem łatwy do rozwiązania. Niemniej jednak fakt, że opinia publiczna jest tak podzielona, wyraźnie wskazuje na istnienie problemu.
Druga kwestia dotyczy zasadności kryteriów stosowanych do przyznawania zwolnień ze służby wojskowej. System zwolnień ze służby wojskowej został ustanowiony w latach 70. XX wieku. Był on jednak niespójny i podlegał ciągłym zmianom. Początkowo system uznawał zwycięzców Igrzysk Azjatyckich, Igrzysk Olimpijskich, Mistrzostw Azji lub Świata, w których uczestniczyło 15 lub więcej krajów, oraz Uniwersjady, a także 10% najlepszych absolwentów Koreańskiego Narodowego Uniwersytetu Sportu za uprawnionych do zwolnienia ze służby wojskowej. System służby wojskowej był jednak stale modyfikowany – poprzez rozszerzenia lub zniesienia – a w latach 2000. wprowadzono – a następnie uchylono – środek, który uznawał sportowców, którzy dotarli do 1/8 finału lub wyższej rundy Mistrzostw Świata FIFA oraz do półfinału lub wyższej rundy Mistrzostw Świata Baseballu (WBC), za uprawnionych do zwolnienia ze służby wojskowej. W związku z tym system zwolnień ze służby wojskowej dla sportowców podlegał ciągłym zmianom.
Co więcej, w latach 1970. Korea Południowa była krajem rozwijającym się, o bardzo niskiej rozpoznawalności i wartości marki na świecie. W sektorze sportowym Korea Południowa zdobyła w sumie 57 medali — 16 złotych, 26 srebrnych i 15 brązowych — podczas Igrzysk Azjatyckich, które odbyły się wówczas w Teheranie w Iranie. Jest to bardzo niski wynik w porównaniu z 234 medalami — 79 złotymi, 71 srebrnymi i 84 brązowymi — które Korea Południowa zdobyła podczas kolejnych Igrzysk Azjatyckich w Inczon. Co więcej, na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Montrealu kraj zdobył w sumie tylko sześć medali, w tym jeden złoty, należący do zapaśnika Yang Jeong-mo, a na Zimowych Igrzyskach Olimpijskich nie udało mu się zdobyć ani jednego medalu. W rezultacie międzynarodowa pozycja Korei Południowej w sporcie była bardzo niska. Dlatego w tamtych czasach podnoszenie prestiżu kraju poprzez sport było czymś naturalnym i wysoko ceniono tę formę ochrony, a system zwolnienia sportowców ze służby wojskowej został zaakceptowany przez społeczeństwo bez większego sprzeciwu. Z kolei obecnie, gdy popularność Korei Południowej na świecie wzrosła w różnych dziedzinach — w tym gospodarce, kulturze, sporcie i technologii — coraz więcej osób twierdzi, że system zwolnień ze służby wojskowej stwarza problemy w niektórych dyscyplinach sportowych. Najlepszym przykładem jest baseball. Zwolnienia ze służby wojskowej w baseballu stają się przedmiotem kontrowersji podczas każdych Igrzysk Azjatyckich, ponieważ w składzie znajduje się wielu graczy, którzy nie odbyli służby wojskowej. Fakt, że nie odbyli służby wojskowej, nie jest sam w sobie problemem. Problem polega na tym, że aby włączyć tych graczy, z listy zawodników wyklucza się bardziej utalentowanych i konkurencyjnych sportowców. Chociaż określenie, kto ma większe umiejętności, jest kwestią subiektywnej oceny sztabu szkoleniowego, to fakt, że Seo Geon-chang, który ustanowił historyczny rekord jako pierwszy zawodnik w Korei Południowej, który uzyskał 200 trafień w jednym sezonie, nie został wybrany, był trudny do zrozumienia dla większości fanów baseballu. Dla porządku dodam, że Seo Geon-chang zakończył służbę wojskową. Ponieważ jednak większość krajów azjatyckich nie ma profesjonalnych drużyn baseballowych — a nawet Japonia, która jest stosunkowo konkurencyjna, wystawia drużyny składające się z amatorów i nie przywiązuje dużej wagi do baseballu rozgrywanego na Igrzyskach Azjatyckich — Korea Południowa zdołała zdobyć złoty medal i zapewnić sobie zwolnienie ze służby wojskowej, mimo że nie wystawiła najsilniejszego składu. Oczywiście, w przeszłości miał miejsce również upokarzający przypadek, gdy drużyna zadowoliła się brązowym medalem na Igrzyskach Azjatyckich w Dosze. Co więcej, Na Ji-wan z KIA wywołał niemałe kontrowersje, gdy został wpisany na listę, mimo że z powodu kontuzji nie mógł grać w Igrzyskach Azjatyckich. Ukrył swój uraz wyłącznie po to, aby zapewnić sobie zwolnienie ze służby wojskowej. Trzynastu z 24 graczy znajdujących się na liście nie wypełniło jeszcze obowiązku służby wojskowej, a tylko jeden gracz, który został wybrany do listy w drugiej rundzie, ostatecznie został wykluczony z ostatecznego składu. Chociaż zdobycie złotego medalu jest bez wątpienia powodem do świętowania, skład reprezentacji narodowej, który tworzy się w oparciu o priorytetowe traktowanie graczy, którzy nie wypełnili jeszcze obowiązku służby wojskowej, a nie na podstawie zasług, ma wyraźnie służyć interesom poszczególnych osób, a nie zwiększać prestiżu kraju. Czy w takich przypadkach zwolnienie ze służby wojskowej jest rzeczywiście uzasadnione?
Biorąc pod uwagę fakt, że często zmieniający się system zwolnień ze służby wojskowej nie zapewniał spójnych standardów, a pozycja Korei Południowej w świecie sportu znacznie wzrosła w porównaniu z przeszłością, pytania dotyczące zasadności systemu zwolnień ze służby wojskowej w tamtym czasie są niewątpliwie uzasadnione.
Jeśli tak, czy nie ma sposobu na rozwiązanie tych problemów? Chciałbym zaproponować dwie alternatywy, które mogłyby znaleźć wspólny język w podzielonej opinii publicznej – co zostało zidentyfikowane jako problem – i rozwiązać kwestię legalności systemu.
Po pierwsze, wymóg odbycia służby wojskowej jest postrzegany jako główna przeszkoda dla sportowców, którzy chcą kontynuować karierę lub szukać możliwości za granicą, a niektórzy posuwają się nawet do tworzenia reprezentacji narodowych składających się głównie ze sportowców, którzy nie wypełnili jeszcze swoich obowiązków służby wojskowej lub angażują się w korupcję związaną ze służbą wojskową, aby obejść ten problem. Jednak, aby temu zapobiec, jednym z możliwych rozwiązań jest rozważenie podniesienia granicy wieku dla odroczenia poboru do wojska. Podczas gdy sportowcy w niektórych dyscyplinach mogą kontynuować karierę po ukończeniu 40 lat, większość sportowców przechodzi na emeryturę przed osiągnięciem tego wieku. W tamtym czasie artykuł 71, ust. 1 ustawy o służbie wojskowej — który dotyczy zwolnień z obowiązku poboru — stanowił, że obowiązek poddania się badaniu lekarskiemu przed poborem, zaciągnięcia się jako żołnierz służby czynnej lub wezwania jako pracownik służby publicznej był uchylany od ukończenia 36 lat; Jednakże w przypadku osób uchylających się od poboru lub winnych wykroczeń zwolnienie zaczynało obowiązywać od 38. roku życia. Ponadto, paragraf 2 artykułu 124-2 dekretu wykonawczego tej samej ustawy, dotyczący odroczenia poboru sportowców, stanowił, że pobór może być odroczony do ukończenia 27. roku życia; jednakże okres odroczenia mógł zostać skrócony, jeśli było to konieczne, w oparciu o podaż i popyt na personel wojskowy, a Dyrektor Generalny Administracji Siły Roboczej Wojskowej ustalał okresy odroczenia dla każdego powodu i maksymalną liczbę sportowców w danej dyscyplinie sportowej.
Dlatego też, na podstawie obowiązującego wówczas prawa, zdarzały się przypadki, w których wiek odroczenia poboru do wojska dla sportowców mógł zostać wydłużony z 27 do 35 lat bez zmiany obowiązującego prawa. Jednakże, ponieważ nie zawsze było to możliwe, oczekuje się, że wydłużenie wieku odroczenia z 27 do 35 lat złagodzi obawy dotyczące przerwania kariery sportowej i spadku wyników z powodu obowiązków służby wojskowej. Ponadto, granica wieku dla poboru do Jednostki Sportowej Sił Zbrojnych powinna zostać podniesiona z 27 do 35 lat, a granica wieku dla ubiegania się o przyjęcie do Drużyny Sportowej Mugunghwa Narodowej Agencji Policji powinna zostać podniesiona z 30 do 35 lat. Oczekuje się, że ta propozycja zabezpieczy kadry wojskowe i zapewni równość w obowiązkach służby wojskowej bez podważania ówczesnego systemu służby wojskowej, który opierał się na poborze.
Po drugie, inną opcją do rozważenia jest znaczne złagodzenie obecnych kryteriów selekcji sportowców zwolnionych ze służby wojskowej, tak aby system zwolnień mógł być stosowany do większej liczby wybitnych sportowców. W szczególności, zamiast ograniczać kryteria selekcji do Igrzysk Azjatyckich lub Igrzysk Olimpijskich, zakres powinien zostać rozszerzony o mistrzostwa świata i mistrzostwa Azji dla każdej dyscypliny. Oczekuje się, że ten środek przyniesie korzyści dużej liczbie sportowców, w tym tym uprawiającym mniej popularne dyscypliny. Jednakże, aby zapewnić sprawiedliwe stosowanie obowiązku służby wojskowej i równość z innymi sektorami, sportowcy pełniący funkcję personelu sportowego powinni otrzymywać stałe wynagrodzenie jako pracownicy służby publicznej – tak jak ogół społeczeństwa – w okresie służby, a wszystkie dochody uzyskane w okresie obowiązkowej służby wojskowej powinny być zwracane do skarbu państwa lub przeznaczane na Fundusz Rozwoju Sportu Wojskowego. Chociaż ta propozycja może spotkać się z krytyką jako „państwowe wykorzystywanie sportowców”, uważamy, że może być to korzystne rozwiązanie dla obu stron, jeśli chodzi o wypełnianie obowiązku obywatelskiego i utrzymanie wyników sportowych.
Prawdopodobnie pojawią się różne kontrargumenty dotyczące tych dwóch propozycji ulepszeń. Pierwszym spodziewanym zarzutem jest to, że znaczne rozszerzenie zwolnień ze służby wojskowej dla sportowców mogłoby budzić wątpliwości co do równości w porównaniu z innymi zawodami. Najpierw przeanalizujmy liczbę sportowców, którzy skorzystali z systemu zwolnień ze służby wojskowej w tamtym czasie. Ujawniono, że w sumie 797 sportowców otrzymało świadczenia w ramach systemu w określonym okresie po jego wdrożeniu. Przyglądając się temu bardziej szczegółowo, 439 sportowców — 55.08% ogółu — otrzymało świadczenia w oparciu o spójne kryteria stosowane w tamtym czasie: zajęcie pierwszego miejsca na Igrzyskach Azjatyckich i trzeciego miejsca na Igrzyskach Olimpijskich. Dodatkowo 337 sportowców — 42.3% ogółu — otrzymało świadczenia w okresie, w którym program został tymczasowo rozszerzony w celu poprawy wyników sportowych w oczekiwaniu na określone zawody międzynarodowe. Biorąc pod uwagę, że każdego roku około 115 000 osób podlega służbie wojskowej, oczywiste jest, że liczba sportowców korzystających ze zwolnień z obowiązku służby wojskowej była do tego momentu bardzo mała. Dlatego nie oczekuje się, że rozszerzenie zwolnień ze służby wojskowej dla sportowców naruszy zasadę równości w porównaniu z innymi zawodami.
Drugi przewidywany kontrargument dotyczy „propozycji wydłużenia granicy wieku dla odroczenia poboru do wojska”. Zgodnie z „propozycją wydłużenia granicy wieku dla odroczenia poboru do wojska”, w pewnych przypadkach zaciąg byłby dozwolony pod koniec 30. roku życia — około 40. roku życia. Biorąc pod uwagę, że średni wiek zaciągniętych żołnierzy w tamtym czasie wynosił około 20–22 lat, dołączenie mężczyzn po czterdziestce jako nowych rekrutów mogłoby stwarzać różne problemy w wojsku, gdzie struktura rang ma kluczowe znaczenie. To prawda. Struktura rang jest niezwykle ważna w wojsku. Jednak tak jak ważna jest struktura rang, ranga jest również kwestią wykraczającą poza wiek. Powszechne jest już, że wiek i ranga danej osoby różnią się w zależności od tego, kiedy zaciągnęła się do wojska. W skrajnych przypadkach 25-letni mężczyzna, który ukończył Akademię Wojskową Armii, może zostać mianowany podporucznikiem bezpośrednio po ukończeniu studiów, podczas gdy mężczyzna po czterdziestce, który służył jako podoficer przez 20 lat, może nadal być sierżantem sztabowym. Ponieważ podporucznik to stopień oficerski, a sierżant pierwszej klasy to stopień podoficerski, podporucznik ma wyższy stopień. Choć jest to skrajny przykład, jest to realna możliwość i faktycznie występuje w praktyce. Co więcej, nawet gdyby „propozycja wydłużenia granicy wieku uprawniającej do odroczenia poboru do wojska” została wdrożona, nie sądzę, aby liczba osób zaciągających się po trzydziestce była wystarczająco duża, aby znacząco wpłynąć na dotychczas dobrze utrzymany system stopni wojskowych. Różnica wieku nie podważy dyscypliny między stopniami w wojsku i nigdy nie powinna być do tego dopuszczona.
W tym kontekście przeanalizowaliśmy problemy związane ze specjalnym systemem zwolnień ze służby wojskowej dla sportowców i zaproponowaliśmy sposoby jego usprawnienia. Chociaż służba wojskowa jest nieuniknionym obowiązkiem obywatelskim dla południowokoreańskich mężczyzn, jest to również coś, czego większość wolałaby uniknąć, gdyby tylko mogła. Szczególnie dla sportowców służba wojskowa może być potencjalnie największą przeszkodą w ich życiu, czyniąc ich podatnymi na pokusę jej unikania – a takie przypadki obserwowaliśmy już dość często. Ponieważ dzisiejsze gwiazdy sportu, jako osoby publiczne, cieszą się dużym zainteresowaniem opinii publicznej, oczekujemy od odpowiedzialnych decydentów opracowania alternatywnych rozwiązań, które mogłyby rozwiązać problemy związane z systemem zwolnień ze służby wojskowej dla sportowców.
