W tym wpisie na blogu analizujemy wpływ globalnego ocieplenia, które nasiliło się od czasów rewolucji przemysłowej, na ekosystemy i ludzkość, a także to, czy reakcja społeczności międzynarodowej jest wystarczająca.
Globalne ocieplenie odnosi się do zjawiska wzrostu średnich temperatur na powierzchni Ziemi. Chociaż ocieplenie występowało w przeszłości, termin „globalne ocieplenie” odnosi się tutaj przede wszystkim do ocieplenia obserwowanego od czasów rewolucji przemysłowej. Wynika to z faktu, że przyczyny ocieplenia w przeszłości różnią się od przyczyn ocieplenia po rewolucji przemysłowej. Ocieplenie w przeszłości było zjawiskiem naturalnym, wynikającym z wahań średniej rocznej temperatury Ziemi w cyklach trwających od 400 do 500 lat. Natomiast ocieplenie obserwowane od czasów rewolucji przemysłowej jest spowodowane działalnością człowieka: gwałtowny wzrost zużycia paliw kopalnych zmienił system klimatyczny, zmniejszając ilość ciepła promieniowania uciekającego w przestrzeń kosmiczną.
Główną przyczyną globalnego ocieplenia jest efekt cieplarniany wywoływany przez gazy cieplarniane. Energia słoneczna skierowana na Ziemię przechodzi przez atmosferę, dociera do jej powierzchni, a następnie jest ponownie wypromieniowywana do atmosfery. Ta wypromieniowana energia jest pochłaniana przez gazy cieplarniane w atmosferze, takie jak para wodna i dwutlenek węgla. W rezultacie większa część energii wypromieniowanej z powierzchni Ziemi pozostaje w pobliżu powierzchni, zamiast uciekać do górnych warstw atmosfery, powodując wzrost temperatury. W rezultacie, po wystawieniu na działanie tej samej dawki promieniowania słonecznego, temperatura powierzchni Ziemi staje się wyższa niż byłaby bez atmosfery. Zjawisko to znane jest jako efekt cieplarniany.
Efekt cieplarniany można łatwo zrozumieć, porównując go do plastikowej szklarni. Plastikowa osłona szklarni przepuszcza światło, ale blokuje ciepło. Ciepło wytwarzane przez światło wpadające przez plastik ogrzewa wnętrze szklarni i nie może przez nią uciec. Temperatura wewnątrz szklarni stale rośnie, a plastikowa osłona działa jak gazy cieplarniane. Tak jak temperatura wewnątrz szklarni rośnie wraz ze wzrostem grubości plastiku, tak temperatura powierzchni Ziemi rośnie wraz ze wzrostem stężenia gazów cieplarnianych w atmosferze.
Gazy cieplarniane powodujące efekt cieplarniany obejmują parę wodną, dwutlenek węgla, metan i freony. Para wodna to woda, która odparowała z oceanów, jezior i powierzchni Ziemi, więc nie ma znaczącego wpływu na efekt cieplarniany. Natomiast gazy cieplarniane, takie jak dwutlenek węgla, metan, freony i azot, mają bezpośredni wpływ na efekt cieplarniany ze względu na ich poziom stężenia. Metan wytwarzany w wyniku spalania paliw kopalnych, pożarów lasów tropikalnych, hodowli zwierząt gospodarskich i ekspansji rolnictwa; freony stosowane w czynnikach chłodniczych, pestycydach i środkach czyszczących; oraz azot z nawozów sztucznych gwałtownie wzrosły w ostatnich latach, a efekt cieplarniany wywoływany przez te gazy również się nasila. Spośród nich dwutlenek węgla ma najwyższe stężenie i w największym stopniu przyczynia się do efektu cieplarnianego.
Globalne ocieplenie powoduje anomalie pogodowe, prowadzące do klęsk żywiołowych, takich jak wzrost temperatur w Arktyce i Antarktyce, cofanie się lodowców, powodzie, susze i podnoszenie się poziomu mórz. Te klęski żywiołowe mają ogromny wpływ nie tylko na środowisko, ale także na społeczeństwo i gospodarkę. Wraz ze wzrostem średniej temperatury Ziemi zmieniają się naturalne ekosystemy, co obejmuje wcześniejsze kwitnienie drzew, wcześniejsze gniazdowanie ptaków, zmiany siedlisk owadów, roślin i zwierząt, nasilone bielenie obszarów przybrzeżnych oraz spadek bioróżnorodności. Ponadto, wraz ze wzrostem częstotliwości klęsk żywiołowych, stale rośnie liczba ofiar śmiertelnych. Choroby ściśle związane ze zmianami klimatu – takie jak malaria, czerwonka bakteryjna i tyfus piaskowy – również stają się coraz częstsze, stanowiąc zagrożenie dla zdrowia ludzi. Zmiany klimatu spowodowane globalnym ociepleniem wpływają również na podaż i popyt na rynku oraz negatywnie wpływają na sektory przemysłu, takie jak energetyka i transport.
Według IPCC, wyspecjalizowanej instytucji badawczej zajmującej się zmianami klimatu, przewiduje się, że temperatura atmosfery będzie nadal rosła w XXI wieku, jeśli nie zostaną podjęte międzynarodowe wysiłki na rzecz redukcji stężenia gazów cieplarnianych. Zgodnie z Czwartym Raportem Oceniającym IPCC, globalne ocieplenie będzie postępować w tempie około 0.2°C na dekadę w ciągu najbliższych 20 lat. Jest to 210 razy szybciej niż wzrost temperatury obserwowany w ciągu ostatnich 100 lat i znacznie szybciej niż tempo zmian w ciągu ostatnich 10 000 lat. Prognozuje się, że stężenie gazów cieplarnianych w atmosferze, obecnie wynoszące około 368 ppm, wzrośnie do poziomu od 490 do 1,260 ppm w XXI wieku, a w rezultacie średnia globalna temperatura wzrośnie o około 1.4 do 5.8 stopnia między 1990 a 2100 rokiem. Co więcej, prognozuje się, że średni poziom mórz wzrośnie o 8 do 8.8 cm w XXI wieku w porównaniu z poziomami z 1990 roku, co zwiększa prawdopodobieństwo zalania nisko położonych obszarów, w tym Korei Południowej, wodą morską.
Społeczność międzynarodowa dostrzega skalę globalnego ocieplenia i podejmuje wysiłki, aby mu zapobiec. W 1985 roku Światowa Organizacja Meteorologiczna i Program Środowiskowy Narodów Zjednoczonych ogłosiły, że dwutlenek węgla jest główną przyczyną globalnego ocieplenia, a w 1988 roku powołano Międzyrządowy Zespół ds. Zmian Klimatu (IPCC) w celu prowadzenia badań i analiz nad zmianami klimatu. Ramowa Konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu, przyjęta na konferencji w Rio w Brazylii w 1992 roku, ma na celu stabilizację stężeń gazów cieplarnianych w atmosferze, aby zapobiec ekstremalnym zjawiskom pogodowym spowodowanym globalnym ociepleniem. Podczas Pierwszej Konferencji Stron (COP 1), która odbyła się w Berlinie w 1995 roku, uznano, że zobowiązania redukcyjne wynikające z obowiązującej konwencji są niewystarczające, aby zapobiec globalnemu ociepleniu. W związku z tym podczas Trzeciej Konferencji Stron (COP 3), która odbyła się w Kioto w Japonii w 1997 r., przyjęto Protokół z Kioto, którego główne postanowienia skupiały się na celach redukcyjnych dla krajów rozwiniętych po roku 2000. Protokół z Kioto jest międzynarodowym porozumieniem nakładającym prawnie wiążące zobowiązania do redukcji gazów cieplarnianych, ustalając konkretne cele mające na celu zachęcenie krajów na całym świecie do podjęcia działań na rzecz zapobiegania globalnemu ociepleniu.
Rząd Korei Południowej ustanowił i wdrożył również politykę mającą na celu zwalczanie globalnego ocieplenia. Doskonałym przykładem jest system handlu emisjami gazów cieplarnianych. System ten wykorzystuje mechanizmy rynkowe, aby umożliwić handel uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych, umożliwiając efektywne i opłacalne osiągnięcie celów redukcji emisji. Umożliwiając emitentom wybór między inwestowaniem w środki redukcji emisji a zakupem uprawnień do emisji w oparciu o cenę dwutlenku węgla, system ten oferuje większą elastyczność w porównaniu z bezpośrednimi regulacjami. Ponadto rząd Korei Południowej wprowadził Mechanizm Czystego Rozwoju (CDM), system, w ramach którego kraje rozwinięte wdrażają projekty redukcji emisji gazów cieplarnianych w krajach rozwijających się i otrzymują jednostki emisji za osiągnięte wyniki. Ponadto rząd wprowadził i stosuje System Zarządzania Celami Energetycznymi i Gazami Cieplarnianymi (Greenhouse Gas and Energy Target Management System) oraz przepisy dotyczące efektywności paliwowej pojazdów i emisji gazów cieplarnianych. Dąży również do zapobiegania globalnemu ociepleniu poprzez ustanowienie systemu statystyk gazów cieplarnianych, szkolenie specjalistów w zakresie zarządzania gazami cieplarnianymi, prowadzenie projektów badawczo-rozwojowych w celu przeciwdziałania zmianom klimatu oraz promowanie ekologicznych kampanii wśród obywateli.
W związku z tym większość krajów na świecie dostrzega zagrożenia związane z globalnym ociepleniem i, podobnie jak Korea Południowa, podejmuje działania na poziomie rządowym, aby mu zapobiegać. Jednak same działania rządowe mają swoje ograniczenia w zapobieganiu globalnemu ociepleniu. Dlatego społeczność międzynarodowa apeluje do obywateli na całym świecie o zainteresowanie się globalnym ociepleniem i włączenie się w działania na rzecz jego zapobiegania.
