W tym wpisie na blogu przyjrzymy się, dlaczego ludzie publikują w mediach społecznościowych tylko swoje szczęśliwe chwile, dlaczego zaczynają wierzyć, że ten obraz pokazuje ich prawdziwe „ja”, a także jakie są konsekwencje takiego zachowania.

Paradoks obaw o prywatność i publicznego ujawniania informacji

Kilka lat temu, gdy Google uznał prawo do żądania usunięcia danych osobowych online – tzw. „prawo do bycia zapomnianym” – kwestia ochrony prywatności w internecie zyskała na znaczeniu. Obawy dotyczące wycieków danych osobowych i naruszeń prywatności, takich jak kontrowersje wokół inwigilacji za pośrednictwem komunikatorów internetowych, nadal narastały, co skłoniło niektórych użytkowników do korzystania z zagranicznych usług uznanych za trudne do monitorowania. W związku z tym zainteresowanie ochroną prywatności wyraźnie rośnie we współczesnym społeczeństwie.
Mimo to większość ludzi aktywnie dzieli się swoim codziennym życiem na platformach społecznościowych, takich jak Facebook i Instagram. Często można zobaczyć, jak użytkownicy publikują szczegółowe relacje nawet z najbłahszych chwil – takich jak „kiedy, gdzie, z kim, co robili i co jedli” – wykraczające poza zwykłe zapisy ich aktywności. Ta dwoista postawa, w której ludzie decydują się dzielić informacjami pomimo rosnącego ruchu na rzecz ochrony prywatności, jest powszechna w przestrzeni online.

Czy media społecznościowe to pamiętnik czy scena?

Niektórzy postrzegają media społecznościowe jako rozwiniętą formę pamiętnika. Przypominają one pamiętnik, ponieważ pozwalają użytkownikom na refleksję nad wspomnieniami z przeszłości i naturalne dzielenie się aktualizacjami z otoczeniem. Jednak wyraźna różnica staje się widoczna, gdy porównamy kanały innych użytkowników z własnymi wpisami w pamiętniku.
Podczas gdy pamiętniki nieuchronnie zawierają smutek, narzekania i wyczerpanie, posty w mediach społecznościowych zazwyczaj ograniczają się do rzeczy, które wydają się radosne i beztroskie. Ta różnica wykracza poza prostą kwestię wyboru; pokazuje, że media społecznościowe stały się sceną, na której ludzie „pakują” i „inscenizują” swoje życie.
Ludzie tworzą swój wizerunek, aby wyglądał bardziej efektownie i beztrosko, by wzbudzić zazdrość i uwagę innych. Biorąc pod uwagę dynamiczny charakter mediów społecznościowych, gdzie reakcje pojawiają się i znikają błyskawicznie, gdy tylko zobaczą pozytywne reakcje, stają się coraz bardziej obsesyjnie nastawieni na podtrzymywanie tego wyreżyserowanego wizerunku. W ten sposób mogą popaść w stan autohipnozy, wmawiając sobie, że są „naprawdę szczęśliwi”.

Koszt maski: zmęczenie i izolacja

Po co posuwać się do uciekania się do autohipnozy tylko po to, by sprawiać wrażenie szczęśliwego? Kontekst społeczny to wyjaśnia. Młodzi ludzie w wieku 20-30 lat żyją w niepokoju i presji z powodu kryzysu gospodarczego, trudności z zatrudnieniem i ciężaru kredytów studenckich. W rzeczywistości, w której trudno znaleźć jakiekolwiek luzy – żonglując pracą dorywczą, by opłacić czesne i koszty utrzymania, jednocześnie przygotowując się do podjęcia pracy – „szczęśliwe chwile” w mediach społecznościowych służą jako forma pocieszenia.
Jednak taki komfort nie jest autentyczny. Ukrywając swoje prawdziwe uczucia i skupiając się wyłącznie na prezentowaniu wypolerowanego wyglądu, kreujesz obraz, który nie odpowiada twoim rzeczywistym emocjom. Rozdźwięk między tym, kim widzą inni, a twoim prawdziwym „ja”, prowadzi w dłuższej perspektywie do emocjonalnego wyczerpania i izolacji.
W rzeczywistości badania psychologii społecznej donoszą, że im więcej osób korzysta z mediów społecznościowych, tym niższy jest poziom ich satysfakcji z życia. Dzieje się tak, ponieważ obserwowanie starannie wykreowanego życia innych rodzi zazdrość i porównywanie się, sprawiając, że własna rzeczywistość wydaje się nieistotna. W konsekwencji, gdy wszyscy noszą „maskę szczęścia”, pojawia się paradoks: choć na powierzchni wszystko może wyglądać olśniewająco, w głębi duszy nieszczęście i rywalizacja jedynie się pogłębiają.
Choć media społecznościowe mają tę zaletę, że pozwalają nam dzielić się naszym codziennym życiem i wzmacniać poczucie więzi, mogą również stać się narzędziem wzmacniającym presję porównywania się i robienia show. Dlatego zdrowszym rozwiązaniem może być uświadomienie sobie rozdźwięku między naszą internetową personą a naszymi prawdziwymi emocjami i okazjonalne zachowanie szczerości.