In deze blogpost onderzoeken we in hoeverre de traditionele theorieën en behandelingen van de Koreaanse geneeskunde verklaard kunnen worden aan de hand van moderne wetenschappelijke standaarden. We bespreken daarbij zowel de beperkingen als het potentieel ervan.
Begrippen als 'qi', 'acupunctuurpunten' en 'de harmonie van yin en yang' lijken misschien wat onwetenschappelijk op dit moment, nu de wetenschap zo'n opmerkelijke vooruitgang heeft geboekt. Hoewel de Koreaanse geneeskunde een geschiedenis heeft die duizenden jaren teruggaat, wordt de effectiviteit ervan in de moderne tijd steeds meer in twijfel getrokken en neemt de betekenis ervan als medische discipline af. Dit komt doordat de moderne geneeskunde is gebaseerd op een grondig wetenschappelijke denkwijze en vergaarde anatomische kennis, terwijl de Koreaanse geneeskunde zich heeft ontwikkeld op basis van niet-wetenschappelijke theorieën zoals 'qi' en de 'Yin-Yang en Vijf Elemententheorie'. Om deze reden is de Japanse traditionele geneeskunde al opgenomen en geïntegreerd in de moderne geneeskunde, waardoor de positie van de Koreaanse geneeskunde aanzienlijk is ingeperkt.
De Koreaanse medische gemeenschap, die het publieke vertrouwen heeft verloren, heeft onlangs de nadruk gelegd op EBM (Evidence-Based Medicine) om dit te boven te komen. Evidence-Based Medicine is een methodologie die medische beslissingen systematiseert op basis van wetenschappelijk bewijs, verkregen door goed opgezet onderzoek, en de betrouwbaarheid van diagnostische methoden en de effectiviteit van behandelingen verifieert door middel van geloofwaardige klinische studies. De traditionele Koreaanse geneeskunde gebruikt deze aanpak ook om de mechanismen van haar behandelingen te verduidelijken en te bewijzen dat het een wetenschappelijke discipline is. Maar kan de traditionele Koreaanse geneeskunde werkelijk als wetenschappelijk worden beschouwd door alleen de mechanismen van haar behandelingen uit te leggen? Aangezien de Koreaanse geneeskunde fundamenteel gebaseerd is op theorieën zoals 'qi' of 'Yin-Yang en de Vijf Elementen', kan ze niet definitief als wetenschappelijk worden beschouwd door alleen bewijs dat deze theorieën uitsluit.
In dit artikel wordt onderzocht of pogingen om aan te tonen dat de Koreaanse geneeskunde wetenschappelijk is, zinvol zijn en of dergelijke inspanningen de concurrentiekracht ervan kunnen vergroten.
Voordat we ingaan op de hoofddiscussie, willen we eerst het concept 'wetenschappelijk' verduidelijken. Dit begrip is een sleutelterm in dit artikel. 'Wetenschap' verwijst in enge zin naar de natuurwetenschappen; in bredere zin verwijst het naar het onderzoek en het logische kennissysteem dat gericht is op het rationeel begrijpen van verschijnselen in de natuur en het menselijk leven. De 'wetenschap' die hier wordt besproken, staat dichter bij de discipline die de structuur, eigenschappen en wetten van materie onderzoekt. De EBM die de Koreaanse geneeskunde nastreeft, verwijst naar de wetenschappelijke benadering die gericht is op het verhelderen van de materiële mechanismen van therapeutische methoden. Met dit in gedachten zullen we bespreken of de Koreaanse geneeskunde wetenschappelijk zou moeten zijn – dat wil zeggen, of het een discipline zou moeten zijn die de structuur van materie analyseert en deze kennis toepast op behandelingen.
Laten we eerst eens kijken naar het bewijs dat wordt aangedragen door degenen die pleiten voor de wetenschappelijke aard van de Koreaanse geneeskunde. Een representatief voorbeeld dat de wetenschappelijke aard van de Koreaanse geneeskunde aantoont, is onderzoek naar het pijnstillende mechanisme van acupunctuur. Enkele jaren geleden publiceerde Nature Neuroscience, een toonaangevend tijdschrift in de neurowetenschappen, een artikel waarin werd aangetoond dat het pijnstillende effect van acupunctuur niet slechts een placebo-effect is, maar een wetenschappelijk verklaarbaar fenomeen. Volgens het artikel wordt het signaalmolecuul adenosine geproduceerd rond cellen die worden gestimuleerd door acupunctuurnaalden. Deze adenosine bindt zich aan pijnreceptoren, waardoor chronische pijn wordt onderdrukt en ongemak wordt verlicht. Op basis van deze bevindingen stellen Koreaanse artsen dat de mechanismen van de Koreaanse geneeskunde gedeeltelijk zijn opgehelderd en dat het bewijzen van de wetenschappelijke validiteit ervan slechts een kwestie van tijd is. Dit toont echter slechts de wetenschappelijke basis van de behandelmethode zelf aan, niet de wetenschappelijke validiteit van de fundamentele principes of theorieën van de Koreaanse geneeskunde. Om te bewijzen dat de Koreaanse geneeskunde wetenschappelijk is, zijn methoden nodig om het bestaan van de kernprincipes ervan, zoals 'qi' of 'acupunctuurpunten', te bevestigen.
Sommige studies erkennen inderdaad de effectiviteit van acupunctuur, maar trekken het bestaan van 'acupunctuurpunten' in twijfel. Volgens onderzoek van het team van professor Klaus Linde uit Duitsland, gepubliceerd in het Journal of the American Medical Association (JAMA), werd in een onderzoek naar de mate waarin acupunctuur pijn verlicht bij migrainepatiënten geen verschil gevonden tussen naalden die op de juiste acupunctuurpunten werden geplaatst en naalden die op willekeurige plaatsen werden geplaatst. Dit suggereert dat het pijnstillende effect van acupunctuur niet afhankelijk is van de locatie van de acupunctuurpunten, maar voortkomt uit het inbrengen van de naalden zelf. Uiteindelijk kan de wetenschappelijke validiteit van de behandelingen niet eenduidig worden bewezen zonder wetenschappelijk bewijs voor de fundamentele principes van de Koreaanse geneeskunde.
Kunnen theorieën zoals 'qi' of 'yin-yang en de vijf elementen' dus wetenschappelijk bewezen worden? Sommigen opperen het volgende tegenargument: "Hoe komt het dat Einsteins relativiteitstheorie of kwantummechanica, die onzichtbaar zijn, als wetenschap worden geaccepteerd, terwijl de 'qi' en 'acupunctuurpunten' van de Koreaanse geneeskunde als onwetenschappelijk worden afgedaan? De Koreaanse geneeskunde heeft gedurende duizenden jaren klinische ervaring patiëntgegevens verzameld, die wetenschappelijk bewijs leveren." Theorieën zoals relativiteit of kwantummechanica lijken bij de eerste kennismaking misschien revolutionair en zelfs absurd, net als de theorieën van de traditionele Koreaanse geneeskunde. Baanbrekende wetenschappelijke theorieën worden echter alleen als gevestigde principes geaccepteerd door experimenteel bewijs en rigoureuze voorspellingen. In de kwantumelektrodynamica bijvoorbeeld kwam de theoretische voorspelling van de waarde van het magnetisch moment van het elektron met een vrijwel verwaarloosbare fout overeen met de experimentele meting. Daarom moet in de wetenschap, wanneer een baanbrekende theorie wordt vastgesteld, deze worden ondersteund door overeenkomstig empirisch bewijs. Er zijn echter onvoldoende empirische gegevens over de Koreaanse geneeskunde om het baanbrekende karakter van haar theorieën volledig te ondersteunen.
Daarom geloof ik dat er aspecten zijn die het voor de Koreaanse geneeskunde moeilijk maken om als wetenschappelijke discipline erkend te worden. Dit betekent echter niet dat ik pleit voor een onvoorwaardelijke verdwijning van de Koreaanse geneeskunde. De Koreaanse geneeskunde is van belang omdat ze de potentie heeft om ziekten te behandelen die voor de moderne geneeskunde moeilijk te behandelen zijn, of om bij te dragen aan de verbetering van constitutionele aandoeningen. Met andere woorden, de betekenis van de Koreaanse geneeskunde moet niet worden gevonden in de wetenschappelijke aspecten, maar in de unieke aanpak. Als de traditionele Koreaanse geneeskunde de mechanismen van haar behandelingen kan verhelderen en hun werkzaamheid kan aantonen, is de kans groot dat ze door de moderne geneeskunde zullen worden overgenomen en gebruikt. Op dat moment zouden die behandelingen echter niet langer deel uitmaken van de traditionele Koreaanse geneeskunde, maar onderdeel worden van de moderne geneeskunde.
Om de traditionele Koreaanse geneeskunde te laten overleven, mogen de strenge normen van de moderne natuurwetenschap er daarom niet rechtstreeks op worden toegepast. De gerenommeerde Chinese traditionele geneeskunde-geleerde Zhang Jixing stelde ooit: "We moeten erkennen dat traditionele Koreaanse geneeskunde geen wetenschap in de enge zin is en accepteren dat ze verschilt van de wetenschap die de moderne natuurwetenschap impliceert." Deze erkenning erkent dat traditionele Koreaanse geneeskunde een discipline is die moeilijk wiskundig te beschrijven of in een laboratorium te verifiëren is. Dit komt doordat de traditionele Koreaanse geneeskunde een speculatief model hanteert dat intuïtief de essentie van de mens en het leven begrijpt en behandelt door ervaring, in plaats van zich te richten op materiële structuren. Met andere woorden, ze heeft de mens en het leven begrepen en benaderd vanuit een ander perspectief dan de natuurwetenschap, die ernaar streeft fysieke entiteiten te identificeren.
Het vertrouwen van de moderne geneeskunde op de wetenschappelijke methode als maatstaf voor vertrouwen is niet zo oud. Bovendien heeft de moderne wetenschap ook beperkingen in haar bewering alles te begrijpen. Is het in dit licht werkelijk rationeel om blindelings op de wetenschap te vertrouwen als absolute waarheid en uitsluitend op de moderne geneeskunde te vertrouwen? Is het gerechtvaardigd om je verslagen te voelen door ziekten die door de moderne geneeskunde als ongeneeslijk worden beschouwd? Ik geloof dat dit precies is waar de Koreaanse geneeskunde een rol kan spelen. Het streven naar het redden van levens door een andere aanpak dan de moderne geneeskunde – dat is de essentiële betekenis en het potentiële concurrentievoordeel van de Koreaanse geneeskunde.
Het is waar dat het moeilijk blijft om volledig te vertrouwen op de Koreaanse geneeskunde. De poging om dit op te lossen door moderne natuurwetenschappen te integreren en te beweren dat de Koreaanse geneeskunde wetenschappelijk is, negeert echter de essentie ervan. In plaats van zich te conformeren aan de externe standaard van 'wetenschappelijk', zou het beter zijn als de Koreaanse geneeskunde zich vanuit haar eigen unieke academische positie ontwikkelt, met behoud van haar oorspronkelijke kenmerken.
