In deze blogpost onderzoeken we de fundamentele redenen waarom financiële crises zich herhalen en de aard van de crises die verborgen zitten in de kapitalistische structuur.
We zitten nog steeds midden in een crisis
Toen de in de VS ontstane financiële crisis in 2008 begon, geloofden velen dat deze snel voorbij zou gaan. Veel mensen dachten dat het slechts een tijdelijke tegenslag was die vanzelf over zou gaan, of hoopten dat dat zo zou zijn. Toch leven we nog steeds in een crisistijdperk.
Door zijn structurele kenmerken creëert het kapitalisme voortdurend een vicieuze cirkel. Zolang het kapitalistische systeem bestaat, moeten banken constant geld in de markt zetten door kredietverlening, moet iemand schulden maken en failliet gaan, en binnen dit alles blijft het financiële kapitaal steeds grotere winsten genereren. De Federal Reserve Board (FRB), die de dollar – de wereldreservemunt – drukt, is tot op de dag van vandaag een particuliere instelling. De Amerikaanse overheid moet de FRB verzoeken om Amerikaanse dollars te produceren.
Speculatief kapitaal, dat zoveel leed heeft veroorzaakt voor gewone mensen in onze financieel-kapitalistische samenleving, blijft ook in eigen land zeer actief. Buitenlands kapitaal speelt een belangrijke rol in de zeven grote commerciële banken, en in het geval van KT is meer dan 40% in handen van financieel kapitaal van Wall Street. Hoewel talloze mensen zich op Wall Street verzamelden om de 1% die de 99% domineert aan de kaak te stellen, gaat het kapitalisme onverminderd door en blijft het systeem ongewijzigd.
Wat alarmerend is, is dat de huidige wereldwijde economische neergang zich op een uiterst ongebruikelijke manier ontvouwt. Tekenen van afnemende groei en recessie worden wereldwijd steeds duidelijker. Het Amerikaanse Bureau voor Management en Begroting (OMB) heeft zijn economische groeiprognose naar beneden bijgesteld en de groei in China blijft afnemen als gevolg van een krimpende reële economie. De eurozone bevindt zich in een vergelijkbare situatie. De economie is zes kwartalen achtereen gedaald, tot en met het eerste kwartaal van 2013. Ook ons land is in de greep geraakt van 'lage groei, langdurige stagnatie'. Overal klinken stemmen die roepen dat 'de economie het moeilijk heeft' en 'het is een recessie', en ook de regering breekt zich het hoofd over een oplossing. Dit is echter niet alleen de schuld van de regering. Het kapitalistische systeem zelf draagt inherent deze risico's met zich mee, waardoor het een probleem is waar niemand iets aan kan doen. Tenzij het kapitalisme wordt aangepast of getransformeerd, en zolang we binnen dit kapitalistische systeem leven, zullen dergelijke crises zich eindeloos blijven herhalen.
Waarom volgt een crisis na een bloeiperiode?
De hierboven beschreven economische cyclus van inflatie en deflatie onthult een aspect van de crises waarmee het kapitalisme inherent te maken heeft. Wanneer banken de geldhoeveelheid vergroten door middel van kredietverlening en centrale banken geld bijdrukken om rente te genereren die niet in het systeem aanwezig is, bereikt de inflatie een piek en volgt onvermijdelijk deflatie – wat we een economische crisis noemen. Naarmate krediet beschikbaar komt, eerst voor mensen met een goede kredietwaardigheid en vervolgens voor mensen met een slechte kredietwaardigheid, richten mensen zich op consumptie in plaats van productieve activiteiten. Dit leidt tot het barsten van zeepbellen en wijdverspreide faillissementen. Wanneer centrale banken maatregelen nemen om de geldhoeveelheid te verminderen, ontstaan er tekorten aan contant geld op de markt en worden financiële crises moeilijk op te lossen. Dit is niet langer slechts een regionaal probleem, maar een wereldwijd probleem.
Beginnend met de Grote Depressie in de jaren twintig hebben zich talloze financiële crises voorgedaan, en Korea vormde daarop geen uitzondering. Crisissen veroorzaakt door het kapitalisme zijn voortdurend uitgebroken in Europa, Azië, de Verenigde Staten en overal elders in de wereld. Laten we luisteren naar professor Jonathan Wolff van de faculteit Filosofie aan University College London.
Wat er nu gebeurt, is de cyclus van economische groei en economische neergang, oftewel de conjunctuurcyclus. Marx zei dat het toekomstige kapitalisme niet aan de conjunctuurcyclus kon ontsnappen. Er komen economische groeiperioden, en er volgen economische neergangen. Marx geloofde dat de omvang van deze cycli groter zou worden en de intervallen korter, wat uiteindelijk zou leiden tot de ondergang van het kapitalisme. Zijn voorspelling dat de omvang van de cycli zou toenemen, klopte echter niet. Zijn opvatting dat het kapitalisme niet aan de conjunctuurcyclus kon ontsnappen, klopte echter wel.
De kapitalistische wereld was er stellig van overtuigd dat iedereen, ongeacht sociale status of klasse, door hard werken succesvol kon worden. Sommige mensen floreerden tijdens de hoogconjunctuur. Maar plotseling verdween alles en werden ze van de ene op de andere dag verliezers. Waarom gebeurde dit? We moeten het antwoord vinden.
De afgelopen 250 jaar heeft het kapitalisme periodiek crises doorstaan. Telkens weer dienden nieuwe economische ideeën als kompas om de crisis te doorstaan. Vanaf nu maken we kennis met de grote economen die in crisismomenten opdoken en de wereld redden. De reden waarom wij, die in een klein Aziatisch land wonen, de economen van Europa en Amerika moeten kennen, is dat het economische systeem waarin we leven in wezen hetzelfde is als dat beschreven in Adam Smiths 'The Wealth of Nations'.
