In dit blogbericht worden de veranderingen onderzocht die de Vierde Industriële Revolutie, met kunstmatige intelligentie als kern, zal teweegbrengen in ons dagelijks leven en onze samenleving.
“Jarvis!” In de film Iron Man noemt hoofdpersoon Tony Stark zijn AI-assistent Jarvis alsof het een mens is, geeft hem commando's en vertrouwt hem complexe taken toe. Jarvis, een hoogwaardig AI-systeem dat stemmen herkent, converseert en diverse taken uitvoert, wekte bij velen de verwachting van 'toekomstige technologie'. Een paar jaar later, in 2016, trok AI opnieuw de publieke aandacht toen AlphaGo, een AI die mensen versloeg in een Go-partij tegen Lee Sedol, opdook. Deze snelle vooruitgang in AI-technologie leidde al snel tot de enorme golf die bekend staat als de 'Vierde Industriële Revolutie', en we staan nu in het epicentrum ervan.
In 2024 omarmt de hele wereld de 'Vierde Industriële Revolutie', die draait om kunstmatige intelligentie en digitale technologie. De 'Vierde Industriële Revolutie' omvat meer dan alleen technologische vooruitgang. Deze golf van innovatie hervormt maatschappelijke structuren, herdefinieert industriële paradigma's en heeft een diepgaande impact op het dagelijks leven. Vooral de laatste jaren, met de opkomst van generatieve AI (bijvoorbeeld ChatGPT, Claude, Gemini), evolueert AI van louter hulpmiddelen naar 'intelligente metgezellen' die kunnen samenwerken met mensen en zelfs creatief werk mogelijk maken.
De term 'Vierde Industriële Revolutie' werd voor het eerst officieel genoemd tijdens het World Economic Forum (Davos Forum) in 2016. Klaus Schwab, destijds voorzitter van het Forum, definieerde het als "een technologische revolutie die de grenzen van digitale, bio- en natuurkundige technologieën doet vervagen, voortbouwend op de Derde Industriële Revolutie." Dit duidt op een maatschappelijke transformatie die wordt gedreven door de convergentie en vooruitgang van bestaande technologieën, in plaats van uitsluitend door de opkomst van nieuwe. Met andere woorden, de Vierde Industriële Revolutie is een tijdperk gebouwd op de informatie- en communicatietechnologieën (ICT) die tijdens de Derde Industriële Revolutie zijn ontwikkeld, maar waarin diverse technologieën – zoals kunstmatige intelligentie, het Internet der Dingen (IoT), big data, cloud computing, biotechnologie, robotica en kwantumcomputing – met elkaar verbonden zijn om nieuwe waarde te creëren.
De kernbegrippen van de Vierde Industriële Revolutie zijn 'hyperconnectiviteit' en 'superintelligentie'. Hyperconnectiviteit verwijst naar het fenomeen waarbij mensen, objecten, diensten en infrastructuur in realtime via internet met elkaar verbonden zijn. Superintelligentie duidt op het vermogen van AI om de enorme hoeveelheid data die via deze verbindingen wordt verzameld te analyseren en te verwerken, waardoor inzichten en besluitvorming mogelijk worden die de menselijke mogelijkheden overstijgen. Zo worden gepersonaliseerde diensten op basis van AI steeds meer geïntegreerd in het dagelijks leven. AI-assistenten op smartphones begrijpen de agenda's en gewoonten van gebruikers om meldingen te geven, terwijl streamingdiensten voorkeuren analyseren om content aan te bevelen. Technologieën zoals de Koreaanse 'Kakao AI Speaker' of 'Naver Clova' gaan verder dan het simpelweg uitvoeren van commando's; ze leren van gebruikersgegevens om steeds geavanceerder te reageren.
Op deze manier integreert AI op natuurlijke wijze in ons leven en stimuleert het innovatie in alle sectoren. In de gezondheidszorg wordt AI gebruikt voor beeldinterpretatie en diagnostische ondersteuning. In de financiële sector analyseert het de bestedingspatronen van klanten om op maat gemaakte financiële producten aan te bevelen of verdachte transacties in realtime te detecteren. In de productie worden slimme fabrieken geïntroduceerd, wat bijdraagt aan een hogere productiviteit en een lager aantal defecten. De aanwezigheid van AI wordt steeds prominenter in uiteenlopende gebieden zoals autonome voertuigen, drones en robots.
Vooral sinds 2023 heeft de explosieve opkomst van generatieve AI een golf van maatschappelijke belangstelling teweeggebracht. Naarmate AI steeds beter in staat is om diverse soorten content te genereren, zoals tekst, afbeeldingen, spraak en video, voert het praktische taken uit in uiteenlopende domeinen, waaronder contentcreatie, klantenservice, programmeren en vertalen. Zo implementeerde een klein bedrijf bijvoorbeeld GPT-gebaseerde AI in zijn klantenservicechatbot, waardoor de operationele tijd met meer dan de helft werd verkort. Ook docenten maken gebruik van generatieve AI om lesmateriaal te ontwikkelen en zo de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren.
Er bestaan echter ook zorgen. Volgens een onderzoek van het Amerikaanse Pew Research Center eind 2023 gaf 55% van de respondenten aan zich zorgen te maken over het feit dat AI banen zou kunnen vervangen. Tegelijkertijd uitten ze hun onrust over de mogelijkheid dat AI desinformatie zou verspreiden of bevooroordeelde beslissingen zou nemen. Sterker nog, kwesties rond AI-ethiek, transparantie en verantwoording behoren tot de meest besproken onderwerpen van dit moment. De Europese Unie (EU) heeft in 2024 de 'AI-wet' aangenomen, waarin regelgevende normen voor risicovolle AI-systemen zijn vastgelegd. Zuid-Korea bespreekt momenteel ook de invoering van 'ethische normen voor AI' en een 'basiswet voor AI'.
Wat is kunstmatige intelligentie (AI) nu precies? Veel mensen zien AI alleen als robots die denken en spreken zoals mensen, maar in werkelijkheid is AI een technisch concept dat alle 'intelligente computersystemen' omvat. De term AI werd voor het eerst geïntroduceerd door de Amerikaanse computerwetenschapper John McCarthy tijdens de Dartmouth-conferentie van 1956, waar hij het definieerde als "de wetenschap en techniek van het maken van intelligente machines, met name intelligente computerprogramma's". Destijds kreeg AI-onderzoek weinig aandacht vanwege de beperkte rekenkracht en data. Tegenwoordig hebben de ontwikkelingen in cloudcomputing, big data en high-performance computing echter een tijdperk ingeluid waarin AI tastbare resultaten oplevert.
Kunstmatige intelligentie ontwikkelt zich momenteel hoofdzakelijk in twee richtingen. De ene is 'smalle AI', gespecialiseerd in specifieke taken, en de andere is 'algemene AI', die in staat is om uiteenlopende taken uit te voeren zoals mensen. De meeste AI die we momenteel gebruiken valt onder smalle AI en presteert bij specifieke taken nauwkeuriger en efficiënter dan mensen. Recente generatieve AI ontwikkelt zich echter steeds meer richting algemene AI, wat zowel potentiële voordelen als risico's met zich meebrengt.
Uiteindelijk zijn de Vierde Industriële Revolutie en kunstmatige intelligentie als een tweekoppige strijdwagen die elkaar voortstuwen. AI is de kernmotor en katalysator van de Vierde Industriële Revolutie, terwijl omgekeerd het momentum van de Vierde Industriële Revolutie de snelle vooruitgang van AI-technologie mogelijk heeft gemaakt. We leven in een tijd van immense veranderingen, en deze technologische verschuiving kan een kans zijn om de levenskwaliteit te verbeteren of juist een bron van angst die bestaande banen bedreigt.
Waar het om draait, is hoe we deze verandering omarmen en erop reageren. Technologie is neutraal. Of het nuttig of schadelijk blijkt te zijn, hangt af van de keuzes van de gebruikers en de maatschappij. Daarom moeten we AI niet blindelings vrezen of als een bron van onvoorwaardelijke hoop beschouwen; in plaats daarvan moeten we continu blijven leren en nadenken om ervoor te zorgen dat de ontwikkeling en het gebruik ervan in de juiste richting gaan.
Alvin Toffler zei: "De toekomst valt niet te voorspellen, maar wel te creëren." In dit tijdperk van de Vierde Industriële Revolutie, met de opkomst van kunstmatige intelligentie, moeten we 'actieve scheppers' worden die de toekomst ontwerpen en vormgeven, in plaats van slechts meegesleurd te worden door de veranderingen. Te midden van deze enorme stroom mogen we nooit vergeten dat het uiteindelijk niet de technologie zelf is die ertoe doet, maar de 'mensen' die haar gebruiken.
