In deze blogpost onderzoeken we waarom het in de moderne maatschappij zo belangrijk is om ruimte te hebben voor contemplatie. Ook bekijken we hoe dit een positieve invloed heeft op onze creativiteit, kritisch denken en kwaliteit van leven.
Een tijdperk dat bang is voor pauze
In deze situatie, waarin het bezitten van informatie die voor anderen onbekend is een concurrentievoordeel is geworden, wordt nietsdoen en stilzitten afgedaan als luiheid. Om te voorkomen dat we achterop raken in een wereld met gestandaardiseerde verwachtingen – waar je naar een goede universiteit moet gaan, bij een goed bedrijf moet werken, een behoorlijk bedrag moet sparen, op het juiste moment moet trouwen en een huis moet kopen als de tijd rijp is – jagen we eindeloos een eindeloze stroom aan informatie na. In de moderne samenleving is informatie macht en een wapen. Het verkrijgen en gebruiken van informatie is een cruciale factor geworden die het succes van een individu bepaalt. Omdat informatie zo'n essentiële rol is gaan spelen, voelen we de druk om elk moment nieuwe kennis en gegevens te vergaren.
Hoewel het leren van talloze stukjes informatie belangrijk is, weet iedereen dat rust noodzakelijk is tijdens dit proces. Toch is het in een situatie waarin nietsdoen als luiheid wordt beschouwd, niet makkelijk om even na te denken en te rusten. Dit komt doordat onze maatschappij ervan uitgaat dat nietsdoen in een eindeloze competitieve omgeving betekent dat je achterop raakt. Bovendien heeft de snelle verandering in de moderne samenleving mensen beroofd van voldoende tijd om na te denken en te reflecteren. Mensen zijn niet langer bang om te stoppen, maar ze beseffen onvoldoende wat ze zouden kunnen verliezen door niet te stoppen.
De opkomst van de contemplatiecompetitie
Lang geleden, op 27 oktober 2014, werd er in Seoul, Korea, op het grasveld voor het stadhuis, een contemplatiewedstrijd gehouden. Het was een wedstrijd waarbij de deelnemer die het langst stil zat, zonder zijn smartphone aan te raken, te eten of te spreken, won. Het is een wedstrijd om stil te zitten en te stoppen met denken. Wat deze wedstrijd onderscheidt van andere, is dat deelnemers, in tegenstelling tot wedstrijden die intense mentale en fysieke inspanning vereisen, het tegen elkaar opnemen om te zien wie zijn geest en lichaam het minst kan gebruiken. Dit unieke evenement trok veel aandacht, met verzoeken om het te organiseren, niet alleen vanuit Seoul maar ook vanuit het hele land. De populariteit verspreidde zich zelfs naar China. Afgelopen november werd China's eerste meditatiewedstrijd gehouden in Chengdu, gevolgd door een andere in Shanghai in december. De betekenis van deze wedstrijden reikt verder dan alleen het aanmoedigen van meditatie. Meditatie begint te worden erkend als een vergeten waarde voor moderne mensen, een deugd die hernieuwde aandacht verdient. Het besef dat tijd die wordt besteed aan nietsdoen eigenlijk een noodzakelijk element in ons leven is, verspreidt zich.
De voordelen van contemplatie
Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat contemplatie niet alleen tijdverspilling is, maar ook positieve effecten heeft op het menselijk brein. In 2001 ontdekte Marcus Raichle, neurowetenschapper aan de Washington University in St. Louis, het intrigerende feit dat er hersengebieden zijn die actief worden wanneer we niets doen. Dit geactiveerde gebied wordt het Resting-State Network (RSN) of Default Mode Network (DMN) genoemd. Het is alsof de hersenen een handleiding hebben waarmee ze kunnen terugkeren naar de standaardinstellingen, net zoals een computer zichzelf reset. Hoewel we ons er misschien niet van bewust zijn, vinden er andere activiteiten plaats via het DMN-neurale netwerk wanneer de hersenen inactief zijn. Met andere woorden, terwijl de hersenen informatie invoeren door te leren, vindt de functie van het organiseren van die invoer plaats wanneer het DMN-neurale netwerk wordt geactiveerd. Bovendien heeft een onderzoeksteam van de Tohoku University in Japan bevindingen gepubliceerd waaruit blijkt dat wanneer het DMN wordt geactiveerd, creativiteit ontstaat en specifieke prestatievermogens verbeteren. Contemplatie is dus niet zomaar rust; het is een cruciaal proces dat onze hersenen helpt efficiënt te functioneren. Tijdens dit proces kunnen we dieper nadenken en creatievere ideeën krijgen.
Op dat moment van nietsdoen verandert de wereld
Ons leven zit vol met taken die opgelost moeten worden, en we moeten onszelf steeds meer pushen om te voorkomen dat we verliezers worden. Onze hersenmotoren draaien dus constant, maar raken vermoeid, waardoor het moeilijk wordt om nieuwe gedachten te genereren. Er zijn echter historische figuren die, daarentegen, hun hersenmotoren stilzetten en creatieve inzichten opdeden door contemplatie. Picasso schiep meesterwerken uit plotselinge flitsen van verbeelding tijdens momenten van stilte. Als Newton die warme middag niet onder die appelboom had zitten peinzen, was de wet van de universele zwaartekracht misschien nooit ontdekt. Ook Albert Einstein bedacht vaak ideeën tijdens het wandelen. Er wordt gezegd dat hij complexe wiskundige problemen oploste en theoretische inzichten verkreeg door deze wandelmeditatiesessies. Zo schenkt de kracht van contemplatie ons nieuwe perspectieven en ideeën.
Contemplatie vormde de achtergrond voor het ontstaan van historische werken en ideeën. Contemplatie heeft een grotere betekenis dan alleen het pauzeren van gedachten om de hersenen te laten rusten. Zoals eerder uitgelegd, activeert contemplatie een specifiek neuraal netwerk in de hersenen, het DMN, dat niet alleen informatie ordent, maar ook bijdraagt aan de ontwikkeling van menselijke creativiteit. Je zou kunnen stellen dat elke minuut en seconde kostbaar is, waardoor er geen tijd overblijft voor contemplatie. Toch waren het juist in die momenten van nietsdoen dat de loop van de wereldgeschiedenis meerdere malen veranderde. Bovendien gaat contemplatie verder dan persoonlijke reflectie en het stimuleren van creativiteit. Het kan ons helpen de richting die onze samenleving zou moeten inslaan te heroverwegen en uiteindelijk bijdragen aan het creëren van nieuwe sociale paradigma's.
De essentie van contemplatie
Te midden van het meedogenloze tempo van een wereld die constant rennen vereist, zijn slow cities, slow food en slow life belangrijke thema's geworden. In dit tijdperk van snel voortschrijdende digitale revolutie wordt er ook gesproken over een analoge revolutie – misschien wat onhandig, maar een die de nadruk meer legt op menselijkheid. De bedoeling is om even op de rem te trappen van het snelle tempo van de maatschappij en de essentie van het leven te heroverwegen. Evenzo komt de opkomst van contemplatie te midden van harde en intense levens waarschijnlijk voort uit een verlangen om te reflecteren op een realiteit waarin we het tempo en de informatie van de wereld najagen zonder onze eigen gedachten en introspectie. We worden vaak meegesleurd in de moderne snelheid en efficiëntie, waardoor we missen wat er echt toe doet. Toch stelt contemplatie ons in staat om naar binnen te kijken en te beseffen wat werkelijk belangrijk is.
Eerlijk gezegd verandert contemplatie op zichzelf de wereld niet. Toch daagt de opkomst ervan ons uit om onophoudelijk en non-stop te rennen. Even afstand nemen van de race om gelijke tred te houden met de wereld, even de tijd nemen om rustig te rusten – dát is wat de wereld verandert. Tijd voor contemplatie biedt ons de kans om over onszelf na te denken en een betere richting voor ons leven te zoeken. Contemplatie is niet zomaar rust; het is een essentiële handeling die het leven verrijkt en diepgang geeft.
